11. lekce (Bartoňkova skripta)
1.	Roztřiďte slovesa podle způsobu tvoření perfekta
vinco, curro, deleo, mitto, condo, narro, defendo, timeo, ignosco, spondeo, clamo, doceo, video, peto, neglego, fleo, paro, subigo, statuo, tango, canto, pareo, caveo, obsideo, gero, fugio, verto, iacio, sentio, munio, decerno, pono
2.	Uveďte, od jakého slovesa jsou utvořena následující perfekta. U sloves s předponou uveďte i základní sloveso.
cecidī, mansisti, scriptum est, occīdit, capta sunt, profuisti, irriserunt, coegi, delegi, lecti sunt, timuerunt, passa est, adiuverunt, audiverunt, defensa est, pepulistis, emptum est, vendidit, necati sunt, afuerunt, perfecerunt, affecistis, coacta es, mortuae sunt, iacuimus, iecistis, respondit, erravi, monitae sumus, crediderunt, blanditae estis, didicimus, omissa sunt, intellexisti, reducti sunt, cessi, diviserunt, ambulavit, conclusa est, direxerunt, liberati estis, deposuerunt
3.	K tvarům prézentu doplňte tvary perfekta
interficitur
colitis
aperiuntur
oriris
adest
defendimur
defendimus
nascitur
es
scribere
loquor
putas
possunt
redditis
meremur
vocaris
abesse
ponuntur
agis
duceris
4.	Přeložte řady slovesných tvarů
byl chytán – je chytán – bude chytán – byl by chytán – ať je chytán
byl chycen – bude chycen – byl by (teď) chycen – ať je chycen
píše se – psalo se – bude se psát – nepsalo by se – kéž se nepíše
bylo napsáno – napíše se
byli donuceni – budou donuceny – ať jsou donuceni
byli nuceni – jsou nucena – budou nuceni – ať jsou nuceny – nebyli by nuceni
říkalo se o nás – říká se o nás – bude se o nás říkat – ať se o nás neříká – kéž by se o nás neříkalo
řeklo se o nás – řekne se o nás – ať se o nás řekne – neřeklo by se (teď) o nás
přicházel – přichází – bude přicházet – ať přichází – nepřicházel by
přišel – přijde – ať přijde – kéž by (teď) nepřišel
byl – je – bude – ať není – kéž by (teď) nebyl
5.	K pasivům vymyslete vhodný podmět (pokud lze, uveďte různé možnosti)
defensa est, adiuti sunt, laudabantur, veritae sunt, ne persuaderet, missae sunt, arbitratus est, capietur, trahent, vendita sunt, appellati estis, commissum est, viderunt, laborabunt
6.	Nahraďte prézens historický perfektem nebo imperfektem
Postea Numa Pompilius rex creatur ________, qui bellum quidem nullum gerit ________, sed non minus civitati quam Romulus prodest ________. Nam et leges Romanis moresque constituit ________, qui consuetudine proeliorum iam latrones ac semibarbari putantur ________, et annum describit ________ in decem menses et infinita Romae sacra ac templa constituit _________. Morbo decedit __________ quadragesimo et tertio imperii anno.
Huic succedit _________ Tullus Hostilius. Hic bella reparat _________, Albanos vincit _________, qui ab urbe Roma duodecimo miliario sunt _________, urbem ampliat _________, montem Caelium adicit _________. Triginta et duos annos regnat _________. Postea fulmine icitur _________ et cum domo sua ardet _________.
Post hunc Ancus Marcius, Numae ex filia nepos, suscipit _________ imperium. Contra Latinos dimicat _________. Aventinum montem civitati adicit _________ et Ianiculum, apud ostium Tiberis civitatem condit _________. Vicesimo et quarto anno imperii morbo moritur _________.
Post hunc Servius Tullius suscipit _________ imperium, genitus ex nobili femina, captiva tamen et ancilla. Hic quoque Sabinos subigit _________, montes tres, Quirinalem, Viminalem, Esquilinum, urbi adiungit _________, fossas circum murum ducit _________. Primus omnium censum ordinat _________, qui per orbem terrarum incognitus est _________. Sub eo Roma habet _________ capita LXXXIII milia civium Romanorum cum his, qui in agris sunt _________. Occiditur _________ scelere generi sui Tarquinii Superbi.
7.	Převeďte do pasiva
Nemo illum hominem pigrum et ignavum verbis movere potuit.
Rex hostium legatos ad senatum Romanum misit.
Tempus dolores acerrimos lenit.
Imperator praemio affecit eos, qui praeceptis eius parebant.
Heri nos decepistis.
Utinam iuvenes viros sapientes sequantur.
Quidam ad me litteras tuas portabat.
Illis diebus bellum civile ortum est.
Eo anno ex senatus consulto decemviri ludos fecerunt.
Romani multos deos colebant et hostias iis sacrificabant.
8.	Porovnejte, popište průběh / časové zařazení jednotlivých dějů a přeložte
Dux milites suos hortatus impetum in hostes fecit.
Dux milites suos hortatus est et impetum in hostes fecit.
Dux milites suos hortans impetum in hostes fecit.
Multas res Romae emi posse notum est.
Multas res Romae emi potuisse notum est.
Multas res Romae emi posse notum erat.
Multas res Romae emi potuisse notum erat.
Multas res Romae emi posse notum erit.
Multas res Romae emi potuisse notum erit.
9.	Přeložte do latiny
Říkají, že vojáci obléhají město.	Říkají, že město je obléháno vojáky.	
Říkali, že vojáci obléhají město.	Říkali, že město je obléháno vojáky.	
Řeknou, že vojáci obléhají město.	Řeknou, že město je obléháno vojáky.	
Říkají, že vojáci obléhali/oblehli město.	Říkají, že město bylo obléháno/oblehnuto vojáky.	
Říkali, že vojáci obléhali/oblehli město.	Říkali, že město bylo obléháno/oblehnuto vojáky.	
Řeknou, že vojáci obléhali / oblehli město.	Řeknou, že město bylo obléháno / oblehnuto vojáky.	

Žádají, aby učitel pokáral žáka.	Žádají, aby žák byl pokárán učitelem.	
Žádali, aby učitel pokáral žáka.	Žádali, aby žák byl pokárán učitelem.	
Požádají, aby učitel nekáral žáka.	Požádají, aby žák nebyl kárán učitelem.	
Požádali, aby učitel nekáral žáka.	Požádali, aby žák nebyl kárán učitelem.	
Požádejte, aby učitel pokáral žáka.	Požádejte, aby žák byl pokárán učitelem.	

10.	Dejte do závislosti na následujících výrazech
1.	Iuvenes saepe pericula magna non timent.
Proverbium dicit
2.	Pompeius cum piratis bellum gessit.
Magister nobis narrabat
3.	Galli, qui trans Rhodanum incolunt, iam victi sunt.
Caesar nuntiavit
Caesar nuntiat
4.	Ne studeatis novis rebus neve rei publicae noceatis!
Principes civitatis homines nobili loco natos monebant
Principes civitatis homines nobili loco natos monent
5.	Exempla movent, verba trahunt.
Notum est
6.	Pecuniam militibus, qui fortiter pugnare solent, iam dedi.
Quaestor respondit
Quaestor respondet
7.	Tace et linguam Latinam industrie disce!
Magister discipulo imperavit
Magister discipulo imperat
8.	Carmina Homeri, poetae ex omnibus Graecis clarissimi, in schola leguntur. 
Amicus mihi scribit
Amicus mihi scripsit
9.	Castra legionum nostrarum ab hostibus oppugnata sunt.
Exploratores nuntiaverunt
Exploratores nuntiabunt
10.	Filiae huius consulis pulcherrimae omnium erant.
Notum est
11.	In provinciam proficiscere et nihil verere.
Mihi persuadet
Mihi persuasit
12.	Multae naves mercatorum Romanorum tempestatibus ventoque deletae sunt.
Praetor certior factus est
13.	Utinam incolumes in Italiam perveniamus et familias nostras videre possimus!
Nautae Neptunum petebant
Nautae Neptunum saepe petunt
11.	Doplňte participium prézentu nebo perfekta (je-li to možné, obě) a přeložte
1.	Milites incolis in ea regione (vivere) _____________ non pepercerunt.
2.	Mos est civium bonorum homines multa mala (pati) ______________ adiuvare.
3.	Viri in bello (capere) ______________ Romam a consulibus ducti sunt.
4.	In agro, qui haud procul a vico est, puellas (cantare et laborare) ____________________ vidimus.
5.	Oratores stulta (loqui) ________________ a doctis sapientibusque castigabantur.
6.	Legati a duce (mitto) ______________ senatui nuntiaverunt Exercitum Romanorum magnam cladem accepisse.
7.	Rex in urbam suam (triumpho) ______________ venit, praedam magnam (portare) ______________.
8.	Post duo proelia (committo) ______________  hostes legatos de pace miserunt.
9.	Milites coniuratos ex Italia (fugere) ______________ ceperunt et Romam adduxerunt.
10.	Noctu lupi a pastoribus (pellere) ______________ iterum ad oppidum appropinquabant et oves devorare conabantur.
12.	Doplňte tabulku
	homo		aliquam				animal	
quendam				mulier		aliquorum		
	hominum			mulieris			animali	
quibusdam			aliquarum				animalia	
	homine			mulieres			animalibus	
	hominis			mulieribus			animalis	
cuidam			aliqua					
	homines			mulieri				

13.	Určete, které tvary zájmen jsou / mohou být pro neutra, uveďte nominativ a zda se jedná o zájmeno adjektivní či substantivní
ullius rei, ullum, illud, aliqua, quae?, quodam, quamque, cuiusdam rei, ullam rem, quicquam, quadam re, quoqam, istum, ipsum, ipsius, cuius rei?, ulla re, quibusque, aliquorum, aliquae
14.	Doplňte neurčitá zájmena
1.	(Ille) censet in natura esse signa (quidam) ________ rerum futurarum. 
2.	Contemnere (aliquis) _____________ omnia potest, omnia habere nemo potest. 
3.	Alcibiades cum (quidam) ___________ regibus Threciae magnam amicitiam sibi pepererat. 
4.	Cotidie enim demitur (aliquis) ___________ pars vitae, et tunc quoque, cum crescimus, vita decrescit. 
5.	Etiamnunc est (aliquis) _____________ superius quam corpus. 
6.	Tum ille (quidam) ___________ ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet, ut ad Ciceronem epistulam portet. 
7.	Hoc ita esse (quidam) ________ negant. 
8.	Institue tabellarios certos ut cottidie (aliquis) _____________ a vobis litteras accipiam. 
15.	Odlište zájmena adjektivní a substantivní. Věty přeložte.
1.	Eleganter ille Laelius sapiens dicenti cuidam 'sexaginta annos habeo,' 'hos' inquit 'dicis sexaginta quos non habes'.
2.	Cum Verres ad urbem esset, audivit Dioni cuidam Siculo permagnam venisse hereditatem. 
3.	Quidam cenent tecum quia digni sunt, quidam, ut sint. 
4.	Quidam creduli, quidam neglegentes sunt; quibusdam mendacium obrepit, quibusdam placet; illi non euitant, hi adpetunt. 
5.	Et queruntur quidam Epicurei me studiose dicere contra Epicurum. 
6.	Quaedam aperta sunt, quaedam obscura: aperta, quae sensu conprehenduntur, quae memoria; obscura, quae extra haec sunt. 
7.	Animalia quaedam ne inveniri possint, vestigia sua circa ipsum cubile confundunt.
8.	In quadam epistula Epicurus reprehendit eos, qui dicunt sapientem se ipso esse contentum et propter hoc amico non indigere.
9.	Hoc non in omnibus philosophis invenies: quorundam scripta clarum habentium nomen exanguia sunt. 
10.	De Cn. Minucio, quem tu quibusdam litteris ad caelum laudibus extulisti, rumores duriores erant. 
11.	Dicet aliquis: 'unde haec tibi nota sunt?' 
12.	An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptum, quod comprehensum, quod cognitum non habet? 
13.	Quae potest enim spes esse in ea re publica in qua nec senatus nec populus vim habet ullam nec leges ullae sunt nec iudicia nec omnino simulacrum aliquod ac vestigium civitatis?
14.	Senatus consulto cautum est ne qua Bacchanalia Romae neu in Italia essent.
16.	Vyberte správný tvar zájmena
1.	Negat enim vos Zeno, negat Antiochus scire (quisquam, quicquam, quamquam, quemquam). 
2.	Sed ne te diu teneam, erit (aliquid, aliquod, aliquem) bonum in muto animali, erit (aliqua, aliquis) virtus, erit (aliquid, aliquod, aliquae) perfectum, sed nec bonum absolute nec virtus nec perfectum.
3.	Ad me de omnibus rebus scribe, ne (aliquid, quid, quod, aliquod) prorsus ignorem.
4.	Quis enim (cuiquam, ulli rei) inimicior quam Deiotaro Caesar? 
5.	Consules eius anni nec domi nec militiae memorabile (aliquod, quicquam, nihil) egerunt.
6.	Bonum putant esse (aliquis, aliqui, aliquod, aliquid) id, quod utile est.
7.	Maximum video signum (cuidam, cuiusdam, quidam, quiddam) egregiae familiaritatis.
8.	Curavi, ne (quis, aliquis) metueret.
9.	Habes epilogum, ne (aliquis, quid, quem, aliquod) praetermissum aut relictum esse putes.
17.	Z řeči nepřímé vytvořte řeč přímou
Diviciacus Haeduus dixit Galliae totius factiones esse duas; harum alterius principatum tenere Haeduos, alterius Arvernos. Ab Arvernis Sequanisque Germanos mercede arcessitos esse. Horum primo circiter milia XV Rhenum transgressos esse, postea traductos esse plures. Nunc esse in Gallia ad C et XX milium numerum. Cum his Haeduos eorumque clientes semel atque iterum armis contendisse; magnam calamitatem accepisse, omnem nobilitatem, omnem senatum, omnem equitatum amisisse. Quibus proeliis calamitatibusque fractos, Haeduos coactos esse Sequanis obsides dare nobilissimos civitatis. Ob eam rem se ex civitate profugisse et Romam ad senatum venisse, ut auxilium postularet.
(Caes., Bell. Gall., 1, 31, 3 – 1, 31, 9; upraveno)

18.	
Doplňte věty tak, aby byly gramaticky správně a měly přijatelný význam:
Magister est homo, qui
Magister est homo, cuius
Magister est homo, cui
Magister est homo, quem / ad quem …
Magister est homo, quocum / de quo / a quo …
Mater est femina, quae
Mater est femina, cuius
Mater est femina, cui
Mater est femina, quam / ad quam …
Mater est femina, quacum / de qua / a qua …
Amici sunt homines, qui
Amici sunt homines, quorum
Amici sunt homines, quibus
Amici sunt homines, quos
Amici sunt homines, quibuscum / de quibus / a quibus …
Canes sunt animalia, quae
Canes sunt animalia, quorum
Canes sunt animalia, quibus
Canes sunt animalia, quae
Canes sunt animalia, quibuscum / de quibus / a quibus …
19.	S jakými latinskými slovesy souvisí tato cizí slova?
proskripce, restituce, atribut, destrukce, restrikce, vize, fakt, depozitář, prezident, akta, obsese, redukce, kolekce

Najděte další slova latinského původu odvozená od sloves.